۱۰ نگاه به شهریار

admin دسته‌بندی نشده

این رابطه بهانه ای شد تا ایسنا با برخی از شاعران و بومی قلم درباره این شاعر و شعرهایش گفت وگو درنگ.

فاطمه نصر، محسن ناصحی، احمدرضا معصومی دهقی، محمدصادق میرصالحیان، فؤاد فریدونیان، حسین محمد صالحی دارانی، محمدرضا سلیمی سفتجانی، اصغر اروجی، قاصد معرک نژاد و پیک پناهی به دو سؤال دربارهشهریار پاسخ داده اند: یک؛ تخمین آن ها درباره رمان «علی ای همای بخشش» و برهان گسترش و واکنش این شعر درون بین آدم و دو؛ دیدن آن ها درباره حس شهریار از ادبیات معاصر فارسی با نگاهی کلی به آثار او.

دور از مبصر نمایی های غیرواقعی

فاطمه نصر، شاعر کلکسیون های «چله نشینی تو سرشک»، «رمان جمعه های منظر شنبه های بی صبر»، «ترمه و ترانه و ترنج نام های مادر من است» و «سال هایی که درون خواب گذشت» می گوید: اشعار آیینی، به خصوص شعر «علی ای  همای مغفرت» مرحوم شهریار با زبانی بیش ساده و عامه پسند و دور از بزرگ نمایی های غیرواقعی گفته شده است. این ادبیات فقط و فقط وصف حقیقی شخص امیرالمؤمنین است و در آن هیچ متد غلوی دیده نمی شود، بوسیله پندار همین بسیار به قلب می نشیند. 

او می افزاید: بسیاری از اشعار شهریار از زبان شعر دور و به زیبایی نزدیک می شود ولی این باعث نمی شود که ما قدرت زبان و درجه شاعرانگی شهریار را داخل سراسر دیوان شاعر نادیده بگیریم؛ بخاطر شهید رمان بدیع «ای وای مادرم» که بوسیله صورت منظومه ای اهتزاز در دربار پیش روی این شاعر خوش ذوق نشسته، یکی از شعرهای فوق العاده زیبای شاعر است و کمینه شاعری را می شناسم که شعری به این زیبایی و ظرافت و پر از لطافت با این موضوع فقره کرده باشد. تا اینکه داستان زیبای حیدربابا که به زبان ترکی سروده شده آن قدر قوی و سرشار از لحظات شاعرانه است که آشنا نبودن شاعر با شعر و رمان را کاملاً رگه می کند.

موجد یک رمان ماندگارِ آیینی

محسن ناصحی، شاعر مجموعه شعر «راوی باش» و مسئول محفل شعر آیینی «انگور» اظهار می کند: داستان «علی ای همای رحمت» به هرحال بخش ماندگارهای ادبیات آیینی ماست. شرح حالات شهریار و ماجرای خوابی که دیده شد و این شعر را سر تعبیر ها انداخت یک طرف و آن مضامین و مدایح استفاده شده در این شعر که آن را به یکی از مدح های دل نشین برای امیرالمؤمنین تبدیل کرده از طرف دیگر موجب محبوبیت آن شده است. البته برخی معتقدند شهریار تو این ادبیات به استقبال مفتون همدانی رفته و با استعمال هنرمندانه از معادل و قوافی داستان او توانسته این اثر ماندگار را خلق کند.

 جادوکار بی مانند

احمدرضا معصومی دهقی، دکترای واژه و ادب پارسی و مدرس دانشگاه اظهار می کند: «علی ای همای بخشش» از آن دست شعرهایی است که با عنایت خویشتن حضرت امیر (ع) به شهریار الهام شده و به محاسبه تکنیکی و محتوایی، در رده بالایی راحتی دارد. این رمان به نوعی خصوصیت سهل و ممتنع بودن را با خویشتن دارد و سهولت تعابیر و سادگی بیان معانی اهتزاز بوسیله آن جاودانگی مخصوصی بخشیده و سبب عرف آن تو بین همه اقشار مردم شده است. گو این که رفاقت بی آخر همگان به حضور علی (ع) همچنین از دلایل دیگر این فقره است.

او می گوید: شهریار از پیشگامان متد نیماست و از پشیز کسانی است که قانون او را به عنوان یک سنخ ادبی گسترش داد و تا اندازه زیادی استحکام بخشید، البته اگر بر این نکته مؤمن باشیم که نیما تنها در فرم و قالب نوآوری نکرده، بلکه در محتوا نیز دگرگونی عظیمی بوسیله وجود آورده است. شهریار به واقع یک شاعر تواناست، استنباط او در گوناگون قالب ها و مضمون آفرینی های متنوع و رنگارنگ بر همگی اهل فن مبرهن است. وقتی خاضعانه به شکل فقر درمی آید و از واژه مستمندان حرف می زند، وقتی از شور خاطرخواهی می سراید و از جذبه اش مست می شود و وقتی مانند طفلی بی کس از فراق مام می گوید، نمی استعداد او را یک جادوکار بی متشابه در صحنه فرهنگ فارسی ندانست. کوتاه گفتار این که، زیباترین عاشقانه های فارسی معاصر را بوسیله جرات می توان از آن شهریار دانست، باآن که ابتهاج و منزوی و گند عظیمی دیگر نیز قابل توجه و درود هستند.

معاصرسازِ مضامین عتیق

محمدصادق میرصالحیان، شاعر کلکسیون «برسد به مشت بارش» می گوید: شهریار بوسیله واسطه سیر کامل مدتش درون ژرفای رمان عاشقانه، روح شاعرانه لطیفی به دست آورده و با همین روح دست به خامه داستان آیینی شده است. گذشته از نکات و برجستگی های فنی، شهریار آن چنان صیقلی یافته در مدح و رثای تبعه بیت رمان می گوید که شعر در تماس مستقیم با فطرت مخاطب قرار می گیرد. شاید بتوان با مورچه بینی دقیق، ایراداتی فنی به شعر «علی ای همای رحمت» گرفت اما به دیدن می رسد ادبیات از دایره کوشش شعری عبور کرده و تماماً جوشش شاعر بوده است.

او می افزاید: شهریار علاوه بر وام گیری زبان، رمان و سبک آن از قدمای خود، در دایره مضامین، نشانه هایی از نوآوری معاصر را آورده و به نوعی می توان او را یکی از پایه های بناء غزل معاصر فارسی دانست. معاصرسازی مضامین کهن، خود خدمت بزرگی است که زمینه را برای نوآوری های دو دهه اخیر حاضر آورده است.

 نگهبان میراث فاخر گذشتگان 

فؤاد فریدونیان، شاعر اقرار می کند: شاید چاکری شاعر در سرودن شعر «علی ای همای رحمت» باعث طالع مخاطبان به آن شده، چون بنا به گفته عزیزانی که شعر شهریار را معاینه کرده اند، او اشعار پرعضله پر حرارت و  فنی تری در مورد ائمه اطهار و اهل بیت سروده است. پشتوانه اعتقادی شهریار و این را که او دغدغه های مذهبی داشته تو اشعارش می شود دید. برداشت شهریار از مذهب، صرفاً یک نگاه غیرمنعطف نیست بلکه ما در شعر او تماشاچی نوعی نگاه عارفانه هستیم که زیبایی هایی از ابدیت را به مخاطب القا می کند. 

او در دنباله می گوید: شهریار یک شاعر حی و پویا وجود. شاید استیل شعر او وابسته بوسیله سنت باشد خواه  با واژه ها و الفاظ گذشته امر کرده باشد ولی روح پویایی و زندگی را داخل بیت بیت پیش روی او و درون قالب های مختلف به وضوح می شود دید؛ عشق، حسرت، درد و هر جنس تجربه قضیه و حسی که حاصل هنگام طریق حوالی های مختلف عمر است. شهریار اگرچه بوسیله صورت خاص داخل فضای شعر جدید ایران نمی سرود ولی کاملاً به آن مخبر وجود و این خود نشان دهنده قدرت حفظ اصطلاح فاخر و بیان متاخر اوست. در کل بوسیله نشانی یک مخاطب بوسیله نظرم رمان شهریار هنوز غصه سلیقه مخاطبان را راضی می درنگ و هنوز غم فاصله خودش را در جایگاه بالاتری حفظ کرده است. حقیقت و آبشخور شعری شهریار در رمان کهن و شاعران بزرگ ایران است و میراث فاخر گذشتگان را درون خزانه ادبی خود دارد. او داستان امروز را با زبانی سنتی عرضه می دهد؛ زبانی که نه عزب بوی کهنگی نمی دهد بلکه باعث درخشش و اعتبار بیشتر شعر او می شود.

هنرپیشه ای درخشان

حسین محمدصالحی دارانی، مدرس دانشگاه و دبیر انجمن ادبی صفای فریدنی پیش روی می کند: قطعاً دلیل محبوبیت شعر «علی ای همای رحمت» باور قلبی شهریار به اهل بیت است و علاقه انسان به این سروده نیز برخاسته از دوستی و خاطرخواهی بوسیله مردمان بیت. در زمانی که اشعار سیاسی جایگاه ویژه ای داشتند این شعر بیشتر حاجت احساسی مردم را پیش روی می کرد، علاوه بر آن مضامین عالی و زیبای این داستان و الهام خاص آن جذبه رمان را بیشتر کرده است.

او می گوید: شهریار تو کمی از اشعار، کم شاعر زمانه خود بوده و بیشتر سبک عراقی را تعاقب کرده است اما شخصاً معتقدم که هرگز یک سبک ویژه شعری هرچند زمان آن گذشته باشد، مانعی برای بیان زیبا زدودن و می تواند دست خیال و پای احساس شاعر را ببندد. اشعار و غزلیات شهریار زیبا و دل فریب است اما او در اصطلاح بی سواد خود تواناتر بوده است. این که می گویند شهریار دریافتن درستی از شعر معاصر نداشته غلط است. او در حیدربابا به زیبایی احتیاج احساسی و ادبی عصر خویشتن را توصیف و شمایل می کند و بی دلیل نیست که تو میان معاصران جایگاهی ویژه دارد. هرچند تو دوره حاضر شاعرانی در شعر نو و سنتی از او بالاتر هستند اما چنین ازاله که حضور مهتاب، ستارگان درخشان را  بی احترام سازد.

شاعر شایسته کردن

محمدرضا سلیمی سفتجانی، شاعر مجموعه رباعی «از پنجره آپارتمان» اشعار می کند: شهریار دلی بوسیله عشق آغشته، سری پرشور و صمیمی بی اختیار داشت. او چه درون اظهار عاشقانه و چه داخل اقرار مذهبی و آیینی مانور خاطرخواهی می کرد. بی گمان آن چه در سرایش ادبیات «علی ای همای بخشش» انگیزه تمایز و تفاخر این ادبیات علوی پهلو دیگر شعرهایی ازاین دست شده، ریشه در باور و زلالی دل او  و همچنین عنایات پیشگاه حق دارد و ازآن جاکه آن چه از دل پهلو آید لاجرم بر دل نشیند، این شعرِ برخاسته از دل، کنار قلب اختصاصی و خاص نشسته است. از چابکی خامه و استادی شهریار در ادبیات و شاعری نباید اغماض که ادبیات خوبش را عامه می خوانند و خواص می پسندند.

او در ادامه می افزاید: شهریار دمخور و هم نشین شاعران هم دوره یار بوده و رمان داخل آن حوالی تو حال دگردیسی و نوگرایی درون خیال و حتی قالب بوده است. شهریار چگونه می تواند درکی از ادبیات معاصر نداشته باشد؟ شهریاری که با نیما و ناحیه الشعرای بهار و هوشنگ ابتهاج و … حزن لمحه و تیمار عصر بوده است. گرچه یکی از ایراداتی که می توان بوسیله او گرفت، چاپ همه اشعار قوی و فرسوده داخل قالب یک دیوان است. بوسیله نظر حقیر چنانچه همه آن چه را او سروده چاپ نکرده بودند و گزیده ای از شاخص ترین اشعارش طبع شده بود، لطفی سرشار در عبث او وجود. به هرحال او شاعر روزگار خود بوده و شعرش مرزهای زمان را درنوردیده و به دست ما رسیده است. وقتی ما از خوانش اشعار زیبای شهریار بهره مند می شویم پس یعنی او  شاعری خوب و شعرشناس بوده که شعرش توانسته از صافیِ زمان بگذرد و قاضیِ زمان، حکم به ماندگاری آثارش دهد.

سنتی سرای حامی نوسرایان

اصغر اروجی، شاعر مجموعه رمان «شاعر شدن برای درون» می گوید: علت ماندگاری ادبیات «علی ای همای بخشش» این است که احساس مذهبی و انسانی درون وزن اعلی در آن ساری است و به زیبایی تمام سروده شده. گرچه شهریار  برضد بعضی از شاعران آن زمان مثل نیما و شاملو عادات گرا بود و از زبان شعر کهن تابعیت می کرد اما به زنهار از آن ها نیز برخاسته که در این سروده پیداست:

نیما غم دل گو که غریبانه بگوییم

سر پیش هم آریم و دو دیوانه بگرییم

من از دل این غار و در از قله آن قاف

از دل به هم افتیم و دو دیوانه بگرییم

گرچه نادیده نباید گرفت که بیشتر اشعار شهریار تکراری است و شاعران قبل از او بوسیله وفور با همین مضامین داستان سروده اند، همچنین بیشتر اشعارش از صور خاطر  شاعران کهن مخصوصاً حضرت نگهبان وام گرفته و از این نظر انتقاد به رمان او به جاست، ولی حیدربابای او یک خارق العاده ادبی سزا است که زندگی دوران بچگی شاعر را به زیبایی هرچه کامل به تصویر کشیده و این که بگوییم شهریار درکی از ادبیات فارسی نداشته بی انصافی و جفای جلال در ضایع اوست.

شاعری منصب سه

پیک معرک نژاد، شاعر کلکسیون شعر «مشت در موهای آینه» می گوید: شعر علی ای همای رحمت یک شعر کپی از داستان شیدا همدانی است که ایراد وزنی و مفهومی دارد. شهریار غصه یک شاعر درجه سه است که داخل هر دوره بوسیله حکومتی ها انتظار داشته ولی شعرهای پیرامون جوانی شهریار به خاطر صمیمیت و نزدیک وجود داشتن به تعبیر مقیاس حائز اهمیت است.

ادعای نخبگی و روشنفکری نداشت

مسعود پناهی، شاعر اشعار می کند: داخل مورد شعر معروف شهریار مناقشه ها بی شمار است. عده ای می گویند مدارکی هست که مالکیت این شعر به شخص شهریار را کوچکتر سؤال می برد و البته این از شأن و مقام شهریار نمی کاهد. داخل مورد اشعار سال های پایانی شهریار نیز نقد متعدد است. ابیات سست در شعر وی شبیه همگی شاعران بزرگ یافتنی است. این که شاعران و منتقدان بی آرامی عصرش این مسائل را نشانی می کنند شاید دلیلش این باشد که شهریار امتداد رو نحله بازگشت بوده است. او غزل می سرود، در زمانی که شاعری مثل شاملو غزل را قالب زمانه نمی دانست. جماز در پشته توانایی و جلوه گری موج رمان مدرن، نیمایی، شاملویی. شهریار درون زمانه ای غزل می گفت که شتاب خورده ترین مسئله ها و رخدادهای اجتماعی زمان روی می عدل.

او می افزاید: شهریار تو بوران مدرنیته و سنت، مراسم را دوست تر و گاهی همچنین به رفرم ها نگاهی گله آمیز داشت. شهریار روشن اندیشه تراشیدن. ادعای نخبگی هم ندارد. شاعری دلگشا قریحه و احساساتی است با جایگاه ستایش شده درون شعر و اتیکت معاصر پارسی. اگر شهریار از ائمه اطهار می گوید با صدق دل است و اگر تعریف می سراید از طریق ارادت. این است که مقبولیت و محبوبیت او را بین مردم کوچه و راسته فزونی می دهد و البته نقدهایی را نیز به فراخور شاعرانگی و جایگاهش پهلو او روا می دارد.

شاید دوست داشته باشید:

تحریم مراسم رسمی نوبل | ترکیه به آلبانی و کوزوو پیوست

به گزارش همشهری آنلاین، ایسنا به نقل از رویترز نوشت: انتخاب «پیتر هاندکه» به نشانی برنده جایزه نوبل داستان سال […]

تورج شعبانخانی؛ آهنگساز مطرح درگذشت | بشنوید: بهار خزنده چه لقب آشنایی …

بوسیله گزارش همشهری آنلاین، تورج شعبانخانی موسیقیدان پیشکسوت، ساعاتی قبل به علت درگیری با مصیبت ریوی در حالی که در […]

اَبَرانسان چراغ های گلستان را خاموش می درنگ | پیش بینی درباره آینده یک هنرمند

به گزارش همشهری آنلاین، ابرانسان عنوان کنجکاوی برانگیز نو ترین کلکسیون آثار منصوری است، او که عکاس شناخته می شود، […]